به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین محمد کریمی در مراسم رونمایی از کتابهای مرکز دایرةالمعارف علوم عقلی اسلامی که در سالن همایشهای مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار شد، با اشاره به اهمیت این آثار اظهار داشت: کتابهایی که در این مراسم رونمایی میشود، شامل اصطلاحنامهها، معجمهای موضوعی، قواعد و اصول علوم عقلی اسلامی، مدخلهای علوم عقلی اسلامی، کتابشناسیهای علوم عقلی و جلد سوم مجموعه نسخ خطی است.
وی با تشریح کارکرد این آثار افزود: اصطلاحنامهها نهتنها در عرصه پژوهش، بلکه در تمامی فعالیتهای علمی این مرکز نقش بنیادی و زیرساختی دارند؛ بهگونهای که تشکیل پروندههای علمی، تدوین مدخلهای دایرةالمعارف و تنظیم معجمهای موضوعی، همگی بر پایه اصطلاحنامهها انجام میشود.
تداوم تدوین اصطلاحنامهها در ۱۳ رشته علمی
حجتالاسلام والمسلمین کریمی با اشاره به روند تکمیل اصطلاحنامههای علوم عقلی اسلامی تصریح کرد: دو اصطلاحنامهای که امروز رونمایی میشود، در ادامه ۱۳ اصطلاحنامه مربوط به ۱۳ رشته علمی است که پیش از این منتشر و رونمایی شده بود.
وی خاطرنشان کرد: تدوین این مجموعه همچنان ادامه دارد و تقریباً دو اصطلاحنامه دیگر نیز باقی مانده است که انشاءالله در سال آینده رونمایی و در اختیار پژوهشگران قرار خواهد گرفت.
تدوین اصطلاحنامههای تخصصی عرفان با بیش از ۵ هزار واژه
حجتالاسلام والمسلمین کریمی با اشاره به تازهترین دستاوردهای پژوهشی این مرکز، از تدوین دو اصطلاحنامه جامع در حوزه عرفان خبر داد و گفت: اصطلاحنامه «عرفان عملی» در سه جلد و با حدود ۴۸۶۰ اصطلاح و اصطلاحنامه «معرفتشناسی عرفانی» در یک جلد و با نزدیک به هزار اصطلاح تدوین شده است.
ویژگیها و ساختار اصطلاحنامه «عرفان عملی»
حجتالاسلام والمسلمین کریمی درباره ویژگیهای اصطلاحنامه «عرفان عملی» توضیح داد: ساختار اصلی این اصطلاحنامه بر اساس سیر و سلوک و طریق شکل گرفته است و علاوه بر ارائه اصطلاحات، نظامات سلوکی نیز در آن گزارش شده است. محققان مرکز، مجموعه نظامات سلوکی را گردآوری و میان آنها مقایسه علمی انجام دادهاند.
وی افزود: در این اصطلاحنامه، با محوریت نظام سلوکی خواجه عبدالله انصاری نوعی ادغام صورت گرفته است و برای پررنگتر شدن بعد شیعی، دستورالعملهای عرفانی بزرگان شیعه نیز منعکس شده است. همچنین اصطلاحاتی که ممکن بود شائبه تعارض ایجاد کنند، مورد بررسی و اصلاح قرار گرفتهاند.
«معرفتشناسی عرفانی»؛ طراحی نظامی نوین در عرصه عرفان
حجتالاسلام والمسلمین کریمی درباره اصطلاحنامه «معرفتشناسی عرفانی» گفت: این اصطلاحنامه با الهام از ذات خود عرفان و بر محور سه مفهوم کلیدی «معرفت، معروف و عارف» و با هدایت استاد یزدانپناه تدوین شده است.
وی ادامه داد: در حوزه معرفتشناسی عرفانی پیش از این نظام از پیش طراحیشدهای وجود نداشت، بنابراین محققان ابتدا بر اساس خود اصطلاحات، نظامهای مختلفی مانند نظام شهود، کشف و ذوق را استخراج کردند. سپس این نظامها با یکدیگر تطبیق داده شدند و در نهایت به یک نظام واحد رسیدند. این فرایند با رفتوبرگشتهای علمی فراوان و تحت نظارت دقیق استاد انجام شده است.
اهمیت علمی و کاربردی اصطلاحنامهها
حجتالاسلام والمسلمین کریمی تأکید کرد: این دو اصطلاحنامه میتواند به عنوان مرجعی معتبر برای محققان، دانشجویان و علاقهمندان حوزه عرفان اسلامی مورد استفاده قرار گیرد و خلأهای موجود در زمینه تدوین نظامات سلوکی و معرفتشناسی عرفانی را پوشش دهد.
رونمایی از اصطلاحنامه تطبیقی علوم عقلی اسلامی
حجتالاسلام والمسلمین کریمی از تهیه و ارائه اصطلاحنامهای خبر داد و گفت: در این اصطلاحنامه تلاش شده است ارتباط میان معرفتشناسی عرفانی و معرفتشناسی رایج بررسی و مقایسه شود.
تطبیق مفاهیم معرفتشناسی عرفانی و رایج
وی توضیح داد: در این اصطلاحنامه، مفاهیم کلیدی مانند منابع معرفت و راههای کسب معرفت در کنار معادلهای عرفانی آنها استخراج و مقایسه شده است. همچنین مفهومی مانند «معیار معرفت» در معرفتشناسی رایج با مفهوم «میزان» در عرفان تطبیق داده شده است.
تجمیع کلیدواژهها و نمایههای علوم عقلی
حجتالاسلام والمسلمین کریمی افزود: در این پروژه، تمام نمایهها، کلیدواژهها، خلاصهها و چکیدهها از فهرست مطالب تجمیع و همآرایی شدهاند و در چهار رشته اصلی عرفان، کلام، فلسفه و منطق عرضه میشوند.
وی با اشاره به حوزه عرفان گفت: در بخش عرفان، ۸ منبع از ۱۱ منبع اصلی مورد بررسی قرار گرفته که حاصل آن حدود ۱۱ هزار کلیدواژه و ۱۷۰ هزار عنوان علمی است. پس از حذف موارد تکراری، دادهها ساماندهی شدهاند.
منابع درجه اول برای هر رشته
وی تاکید کرد: منابع انتخابشده در هر رشته، منابع درجه اول هستند؛ بهعنوان مثال در عرفان، آثاری مانند فتوحات، در فلسفه تمام آثار ملاصدرا و همچنین آثار میرداماد و برخی آثار ابنسینا نمایهنویسی شدهاند.
استفاده از دادهها در هوش مصنوعی
حجتالاسلام والمسلمین کریمی در پایان گفت: محققان این مرکز در تلاش هستند تا از این دادهها برای بهرهگیری از هوش مصنوعی استفاده کنند؛ اقدامی که بهویژه در مقالهنویسی بسیار مفید خواهد بود، زیرا با هر اصطلاح، تمام محتوای مرتبط با آن مشخص و قابل دسترسی است.
انتهای پیام/
نظر شما